Dagvistun á Íslandi: bilið frá lokum orlofs þar til leikskólinn hefst
Hvað dagforeldri er, hvernig biðlistar sveitarfélaganna virka og hvernig á að skipuleggja mánuðina þar á milli.
Stutta svarið
- Fæðingarorlofi lýkur áður en flest börn fá leikskólapláss.
- Þetta bil er yfirleitt brúað með daggæslu hjá dagforeldri, sem hefur leyfi til að starfa á eigin heimili.
- Hvert sveitarfélag rekur eigin biðlista fyrir leikskóla, með eigin reglum og kostnaði.
- Sæktu um fyrir umsóknarfrest sveitarfélagsins — röðin á biðlistanum fer eftir aldri barnsins, ekki eftir því hvenær sótt er um.
Þrjú stig: orlof, dagforeldri, leikskóli
Flestar fjölskyldur fara í gegnum þrjú stig: fæðingarorlof, síðan dagforeldri eða aðra brúarvistun og loks leikskólapláss hjá sveitarfélaginu. Leikskóli hefst yfirleitt um 18 mánaða aldur, sem er löngu eftir að sameiginlegu orlofi flestra foreldra er lokið — dagforeldrastigið er einmitt til þess að brúa það bil.
Hvað dagforeldri er í raun
Dagforeldri er með leyfi til að gæta fárra barna á eigin heimili á virkum dögum. Sveitarfélögin setja mismunandi reglur um niðurgreiðslu, og verðskrá dagforeldrisins sjálfs er ekki stýrt — svo kostnaður er breytilegri en í leikskólum sveitarfélaganna.
Hvernig biðlistar sveitarfélaganna virka
Leikskólar eru reknir af sveitarfélaginu, af einkaaðilum eða í einkarekstri samkvæmt þjónustusamningi við sveitarfélagið. Þú sækir um þar sem barnið á lögheimili, og flestir listar raða börnum eftir aldri, elstu fyrst. Flestum plássum er úthlutað frá mars til maí ár hvert, svo umsókn sem berst eftir vorúthlutun sveitarfélagsins getur þýtt lengri bið.
Réttur til leikskólapláss: staða málsins
Í desember 2025 lagði aðgerðahópur forsætisráðherra til að réttur barna til leikskóladvalar yrði lögfestur í áföngum: fyrst fyrir börn frá 18 mánaða aldri frá og með árinu 2027 og fyrir öll börn að loknu fæðingarorlofi eigi síðar en 2030. Þetta eru tillögur, ekki lög. Í október 2026 hafði ekki verið tekin ákvörðun um næstu skref samkvæmt skýrslu forsætisráðherra til Alþingis, eins og Vísir greindi frá 19. október 2026. Þangað til gilda reglur hvers sveitarfélags og þessum kafla verður breytt þegar ákvörðun liggur fyrir.
Hvað þetta kostar og hvað er niðurgreitt
Í flestum sveitarfélögum eru greidd leikskólagjöld sem dreifast á 11 mánuði á ári (börnin fá fjögurra vikna samfellt sumarleyfi). Mörg sveitarfélög veita afslátt fyrir einstæða foreldra, námsmenn og systkini.
Hjá dagforeldri niðurgreiða flest sveitarfélög að lágmarki fjórar og allt að átta stundir á dag — umfram það greiðir foreldrið að fullu. Verðskrá dagforeldrisins sjálfs er ekki stýrt.
Hvenær á að skrá barnið
Röðin á biðlistanum fer eftir aldri barnsins, ekki eftir því hvenær sótt er um. Sæktu samt um fyrir umsóknarfrest sveitarfélagsins svo barnið sé á listanum þegar plássum er úthlutað.
Að velja á milli kosta
Dagforeldri gætir fárra barna á eigin heimili; leikskóli er skóli fyrir yngstu börnin, oftast rekinn af sveitarfélaginu. Hvenær dagforeldri getur tekið við barni, vistunartími og verð eru misjöfn eftir dagforeldrum — spurðu dagforeldra í nágrenninu beint. Margar fjölskyldur nota dagforeldri þar til leikskólapláss losnar og skipta þá.
Ef þú flytur á milli sveitarfélaga
Hvert sveitarfélag er með eigin lista og eigin reglur, og umsókn flyst ekki með þér. Ef flutningur er líklegur skaltu kynna þér reglur og umsóknarfrest nýja sveitarfélagsins um leið og það liggur fyrir.
Skipuleggðu dagvistunina
Teiknaðu upp bilið frá lokum orlofsins þar til leikskólapláss losnar, og sjáðu hvaða dagforeldrar koma til greina.
Skoðaðu þitt sveitarfélag
Hvert sveitarfélag er með eigin lista, eigin fresti og eigin gjöld. Byrjaðu á þínu.
Opinberar heimildir
Vagga er skipulagsverkfæri, ekki stjórnvald. Staðfestu alltaf upplýsingar á opinberu íslensku heimildunum hér fyrir neðan.
- Ísland.is — LeikskólarHvernig leikskólapláss og umsóknir hjá sveitarfélögum virka
- Ísland.is — Daggæsla í heimahúsumDagforeldrar: leyfi, vistunartími og reglur um niðurgreiðslu
- Stjórnarráð Íslands — Brúum umönnunarbilið (aðgerðahópur, desember 2025)Tillögurnar: lögfesting réttarins í áföngum, 2027–2030.
- Alþingi — þingskjal 255: framkvæmd ályktana Alþingis frá árinu 2025Skýrsla forsætisráðherra, október 2026, sem frétt Vísis 19. október vísar í.
Vagga er upplýsinga- og skipulagsaðstoð. Hún kemur ekki í stað opinberrar stjórnsýslu, heilbrigðis-, lögfræði-, fjármála- eða læknisráðgjafar. Staðfestu alltaf fresti og kröfur hjá viðkomandi íslenskum stjórnvöldum eða sérfræðingum. Lesa meira →
Algengar spurningar
Hvaða bil er það sem allir tala um?
Hvað er dagforeldri?
Hvernig virka biðlistar leikskólanna?
Er dagvistun niðurgreidd?
Hvenær eigum við að skrá barnið?
Hvað ef við flytjum í annað sveitarfélag?
Næsta skref
- Hefja tímalínuna mína
Biðlistar opna fyrr en þú heldur. Settu það á tímalínuna þína.
- Sjá hópinn
Foreldrar í þínu sveitarfélagi
- →
Lestu næst: Hvernig fæðingarorlof virkar í raun