Fæðingarorlof á Íslandi: hvernig það virkar, hvað þú færð og hvenær á að sækja um
Heildarleiðarvísir um fæðingarorlof — uppfærður fyrir 2026.
Stutta svarið
- Hvort foreldri á sjálfstæðan rétt til sex mánaða, og allt að sex vikur af honum má framselja til hins foreldrisins.
- Greiðslan er 80% af meðalheildarlaunum á 12 mánaða tímabili sem lýkur sex mánuðum fyrir fæðingarmánuðinn, þó aldrei hærri en mánaðarlegt hámark.
- Þú sækir um hjá Fæðingarorlofssjóði í gegnum island.is, ekki í gegnum vinnuveitandann.
- Sæktu um vel fyrir fæðingu — sein umsókn seinkar fyrstu greiðslunni.
Hverjir eiga rétt
Þú átt rétt á fæðingarorlofi ef þú hefur starfað samfellt á Íslandi síðustu sex mánuði fyrir fæðingu barnsins (eða fyrir upphaf orlofs, ef það hefst fyrir fæðingu), í að minnsta kosti 25% starfshlutfalli í hverjum mánuði. Fullt starf telst að jafnaði 172 stundir á mánuði, svo um 43 stundir á mánuði ná 25% markinu. Bæði launafólk og sjálfstætt starfandi eiga rétt.
Tími á atvinnuleysisbótum, sjúkradagpeningum eða í sorgarleyfi telst líka með í sex mánuðunum, svo nýleg starfaskipti eða veikindatímabil útiloka þig ekki sjálfkrafa.
Hve langt orlof hvort foreldri fær
Hvort foreldri — það sem fæddi barnið og hitt foreldrið — á sjálfstæðan rétt til sex mánaða. Það eru 12 mánuðir alls fyrir hvert barn, og orlofið má hefjast allt að mánuði fyrir áætlaðan fæðingardag.
Í sumum tilvikum getur annað foreldrið fengið alla 12 mánuðina — til dæmis einhleypt foreldri eftir tæknifrjóvgun, einhleypt foreldri sem ættleiðir eða tekur barn í varanlegt fóstur, eða þegar hitt foreldrið er látið, ekki tekst að feðra barnið eða hitt foreldrið á ekki sjálft rétt. Við fjölburafæðingu — tvíbura eða þríbura — bætast sex mánuðir við sameiginlega réttinn fyrir hvert barn umfram eitt.
Hvað má framselja á milli foreldra, og hvað ekki
Allt að sex vikur af þínum eigin sex mánaða rétti má framselja til hins foreldrisins — þannig gæti annað foreldrið til dæmis tekið allt að sjö og hálfan mánuð og hitt fjóra og hálfan.
Vikurnar sem má framselja koma af sex mánuðum hvors foreldris. Þær bætast ekki ofan á mánuðina tólf — það er munur sem skiptir máli, því hann breytir heildinni.
Hvernig greiðslan er reiknuð
Greiðslan er 80% af meðaltali heildarlauna þinna. Hjá flestu launafólki miðast meðaltalið við 12 mánaða tímabil sem lýkur sex mánuðum fyrir fæðingarmánuðinn — ekki tekjurnar rétt fyrir fæðingu. Ef þú ert sjálfstætt starfandi miðast það við tekjur alls almanaksársins á undan fæðingarárinu.
Greiðslan hefur hámark. Fyrir orlof sem nýtt er frá 1. janúar 2026 er hámarkið 900.000 kr. á mánuði, óháð því hvenær barnið fæddist. Einnig er lágmark: 275.688 kr. á mánuði ef þú varst í 50–100% starfi, eða 207.708 kr. á mánuði ef þú varst í 25–49% starfi.
Síðast yfirfarið 2026-09-17 · Heimild: island.is
Hvenær og hvernig á að sækja um
Þú sækir um rafrænt á island.is til Fæðingarorlofssjóðs (sem Vinnumálastofnun rekur) — ekki í gegnum vinnuveitandann, en þú þarft líka að tilkynna vinnuveitanda um orlofið að minnsta kosti átta vikum fyrir áætlaðan fæðingardag. Sæktu um að minnsta kosti sex vikum fyrir áætlaðan fæðingardag; afgreiðsla tekur yfirleitt 2–5 vikur. Ef þú vilt hefja orlof fyrir fæðingu (í fyrsta lagi mánuði fyrir áætlaðan fæðingardag) skaltu láta Vinnumálastofnun vita þremur vikum fyrir upphafsdaginn.
Sjálfstætt starfandi, námsmenn og þau sem eru nýflutt til Íslands
Sjálfstætt starfandi foreldrar eiga rétt með sama hætti og launafólk, en tekjurnar eru reiknaðar út frá almanaksárinu á undan í stað 12 mánaða tímabils.
Ef þú fluttir til Íslands frá öðru EES-ríki getur starf þitt þar síðustu sex mánuðina fyrir fæðingu talist með í réttinum — að því gefnu að þú sért starfandi á Íslandi við fæðingu barnsins, að þú hafir byrjað að starfa á Íslandi innan 10 virkra daga frá því að þú hættir í fyrra starfinu innan EES, og að þú sendir ráðningarsamning sem staðfestir hvenær starfið á Íslandi hófst, ásamt vottorðum um starfs- og tryggingatímabil frá hinu ríkinu.
Foreldrar sem hafa verið í fullu námi í að minnsta kosti 6 mánuði af síðustu 12 mánuðum fyrir fæðingu geta átt rétt á fæðingarstyrk námsmanna í stað tekjutengdra greiðslna. Kynntu þér skilyrðin á island.is áður en þú treystir á áætlun.
Orlof í hlutastarfi og dreifing orlofsins
Þú þarft ekki að taka orlofið í einni samfelldri lotu í fullu orlofi. Oft er hægt að semja við vinnuveitandann um orlof í hlutastarfi eða dreifðara fyrirkomulag, sem lækkar mánaðarlega greiðslu hlutfallslega en dreifir henni á fleiri mánuði. Hvaða fyrirkomulag sem þú velur þarf að nýta orlofið áður en barnið verður 24 mánaða.
Hvað tekur við þegar orlofinu lýkur
Fæðingarorlof er rausnarlegt í alþjóðlegum samanburði, en því lýkur oft löngu áður en barn fær pláss í leikskóla sveitarfélagsins: enginn lögbundinn réttur er til leikskólapláss þegar orlofi lýkur, og árið 2022 fékk rúmlega helmingur barna pláss eftir 18 mánaða aldur. Bilið er misjafnt eftir sveitarfélögum — oft um sex mánuðir, stundum mun lengra.
Sjáðu hvernig það er venjulega brúað →Fáðu þína tölu
Áætlaðu þína eigin greiðslu út frá tekjum þínum og mánuðunum sem þú ætlar að taka.
Opinberar heimildir
Vagga er skipulagsverkfæri, ekki stjórnvald. Staðfestu alltaf upplýsingar á opinberu íslensku heimildunum hér fyrir neðan.
Vagga er upplýsinga- og skipulagsaðstoð. Hún kemur ekki í stað opinberrar stjórnsýslu, heilbrigðis-, lögfræði-, fjármála- eða læknisráðgjafar. Staðfestu alltaf fresti og kröfur hjá viðkomandi íslenskum stjórnvöldum eða sérfræðingum. Lesa meira →
Algengar spurningar
Hve stóran hluta tekna minna fæ ég greiddan?
Get ég skipt orlofinu með maka mínum?
Hvað ef ég er sjálfstætt starfandi?
Ég var að flytja til Íslands — á ég rétt?
Hvenær á ég að sækja um?
Get ég tekið orlof í hlutastarfi?
Er frestur til að nýta orlofið?
Hvað tekur við þegar orlofinu lýkur?
Næsta skref
- Hefja tímalínuna mína
Næsta skref er dagvistun: skráðu barnið á biðlista leikskóla og hafðu samband við dagforeldra löngu áður en orlofinu lýkur. Settu það á tímalínuna þína.
- Sjá hópinn
Foreldrar með sama áætlaða fæðingarmánuð og þú
- →
Lestu næst: Bilið milli orlofs og leikskóla