Fjármál og fyrsta árið: Raunhæf fjárhagsáætlun fyrir nýja fjölskyldu

Auglýsingar sem beint er að verðandi foreldrum gefa oft til kynna að koma barns krefjist mikils og dýrs búnaðar: nýjustu gerða af vögnum, hátæknirúma og sérhannaðra barnahúsgagna. Í raun og veru er það sjaldnast búnaðurinn sjálfur sem veldur mestu álagi á fjárhag fjölskyldunnar.

Stærsta fjárhagslega breytingin á fyrsta árinu stafar af tveimur þáttum sem sjaldan sjást á innkaupalistum: tekjulækkun á meðan á fæðingarorlofi stendur, og kostnaði við brúabilið áður en leikskóladvöl hefst. Besta leiðin til að tryggja fjárhagslegt öryggi og hugarró er að gera raunhæfa sjóðstreymisáætlun fyrir heimilið frekar en að einblína á kaup á barnavörum.

1. Tekjubreytingin: Skipuleggðu fæðingarorlofið

Á Íslandi greiðir Fæðingarorlofssjóður hlutfall af fyrri tekjum, en greiðslurnar eru takmarkaðar af lögboðnu hámarki. Ef heildartekjur þínar eru yfir þessu hámarki mun heimilið finna fyrir merkjanlegri tekjulækkun hvern mánuð.

• Gagnleg æfing: Horfðu ekki eingöngu á einskiptiskostnað. Sestu niður og gerðu áætlun um ráðstöfunartekjur heimilisins mánuð fyrir mánuð út allt orlofstímabilið. Taktu tillit til þess hvernig foreldrarnir skipta orlofinu, hvenær sameiginlegu mánuðirnir eru nýttir og hvernig það passar við fastan kostnað heimilisins (húsnæðislán, leigu, tryggingar og rekstur).

2. Brúabilið á Íslandi

Fæðingarorlof er samtals 12 mánuðir sem skiptast á milli foreldra. Hins vegar fá flest börn á Íslandi ekki leikskólapláss fyrr en við 18 til 24 mánaða aldur (fer eftir fæðingarmánuði og sveitarfélagi).

• Biðtíminn: Á mánuðunum milli þess sem fæðingarorlofi lýkur og leikskóli hefst treysta flestar fjölskyldur á dagforeldra eða launalaust leyfi.
• Pláss hjá dagforeldrum geta verið af skornum skammti, og þótt sveitarfélög greiði niður hluta dvalargjaldsins getur hlutur foreldra samt verið verulegur mánaðarlegur kostnaður. Að gera ráð fyrir þessu 6 til 12 mánaða brúabili strax á meðgöngu kemur í veg fyrir óvænt fjárhagsáföll síðar.

3. Barnabúnaður: Nýttu hringrásarhagkerfið

Ungbörn vaxa ótrúlega hratt upp úr fötum og búnaði. Vöggur eru oft aðeins notaðar í örfáa mánuði og minnstu fötin duga stundum aðeins í örfáar vikur.

• Notaður búnaður er skynsamlegasti kosturinn: Að kaupa notað lækkar búnaðarkostnaðinn verulega. Hágæðavagnar, rimlarúm, bílstólar (gættu þess að þeir séu óskemmdir, hafi ekki lent í árekstri og uppfylli öryggisstaðla) og vetrarfatnaður fást víða á frábæru verði í verslunum eins og Barnaloppunni, hjá Rauða krossinum og í söluhópum foreldra á samfélagsmiðlum.
• Keyptu aðeins það allra nauðsynlegasta fyrir fæðinguna (öruggt svefnrými, samþykktan bílstól, nokkur föt til skiptanna og helstu næringaráhöld). Bættu við síðar þegar þú kynnist þörfum barnsins.

4. Reglulegur daglegur kostnaður

Þótt barnabúnaður sé einskiptiskaup heldur daglegi rekstrarkostnaðurinn áfram hvern mánuð:

• Bleyjur og þurrkur.
• Ungbarnablanda (ef barnið fær þurrmjólk eða viðbót).
• Fatnaður eftir árstíðum (sérstaklega ullarföt og vandaður útifatnaður sem hentar íslensku veðurfari).
• Ungbarnasund og önnur námskeið.

Fjárhagslegur stuðningur og réttindi á Íslandi

Hafðu þessi opinberu réttindi í huga við gerð fjárhagsáætlunar:

• Barnabætur: Tekjutengdar greiðslur sem Skatturinn reiknar sjálfkrafa út frá skattframtölum og greiðir fjórum sinnum á ári. Ekki þarf að sækja um þær, heldur ekki vegna fæðingarársins.
• Fæðingarorlofssjóður: Heyrir undir Vinnumálastofnun. Kynntu þér gildandi hámarksgreiðslur og reglur beint á vef sjóðsins (faedingarorlof.is).
• Niðurgreiðslur sveitarfélaga: Fjárhagslegur stuðningur frá sveitarfélaginu þínu við greiðslu gjalda hjá dagforeldrum á meðan beðið er eftir leikskólaplássi.