Hvernig get ég stutt maka minn í fæðingunni á Íslandi?
Stutta svarið
Í fæðingunni getur stuðningsaðili hjálpað þeim sem fæðir með rólegri nærveru, hlýju, hvatningu og hagnýtri aðstoð. Þú getur hjálpað maka þínum að finna þægilegar stellingar, boðið honum að drekka, sótt kaldan bakstur eða aðstoðað með öðrum leiðum til að auka vellíðan. Þú getur einnig hjálpað til við að koma óskum maka þíns á framfæri og beðið starfsfólk fæðingardeildarinnar um að útskýra það sem er óljóst.
Hlutverk þitt er að styðja maka þinn. Heilsuvera lýsir hlutverki maka í fæðingu sem nærveru, hlýju, hvatningu og umhyggju. Stuðningur þinn getur hjálpað maka þínum að finna að hann sé ekki einn á meðan ljósmæður og annað starfsfólk annast fæðinguna. Vertu nálægt, fylgstu með þörfum maka þíns og vinndu með þeim sem annast hann.
Hagnýt aðstoð getur skipt miklu máli. Heilsuvera nefnir meðal annars kaldan bakstur á ennið, svalandi drykki og ís sem leiðir fyrir maka til að veita stuðning. Þar er einnig fjallað um að skipta um stellingar og nota mismunandi leiðir til að draga úr óþægindum meðan á fæðingu stendur. Þú getur hjálpað maka þínum að prófa þær stellingar eða aðferðir sem hann kýs, en láttu hann sjálfan ákveða hvað honum finnst þægilegast.
Þinn eigin undirbúningur skiptir líka máli. Heilsuvera segir að gott samstarf allra sem koma að fæðingunni sé mikilvægt. Ræddu við maka þinn á meðgöngunni um hvernig hann vill að þú styðjir sig í fæðingunni. Ræðið hvers konar hvatning honum finnst best og hvernig þú getur hjálpað ef hann þarf að koma einhverju á framfæri við starfsfólk fæðingardeildarinnar.
Þú getur einnig hjálpað með því að spyrja spurninga. Ef þú eða maki þinn skiljið ekki hvað er að gerast skaltu biðja ljósmóður eða annað starfsfólk að útskýra það. Hlutverk þitt er að styðja maka þinn og greiða fyrir góðum samskiptum en ekki að sinna heilbrigðisþjónustu sjálf eða sjálfur. Fæðingarteymið ber áfram ábyrgð á faglegri umönnun móður og barns.
Fjöldi stuðningsaðila getur verið mismunandi eftir því hvar fæðingin fer fram. Á fæðingardeild Landspítala er samkvæmt opinberum leiðbeiningum mælt með einum stuðningsaðila í fæðingunni. Í flestum tilvikum er makinn sá sem velur að vera stuðningsaðili. Í leiðbeiningunum kemur einnig fram að konur sem þurfa annan stuðningsaðila eigi að ræða það þegar þær hringja á deildina áður en þær koma eða þegar þær mæta.
Fæðingarstaðurinn skiptir einnig máli. Í opinberum íslenskum upplýsingum eru heimafæðing, fæðing á ljósmæðrastýrðum fæðingarstað og sjúkrahúsfæðing nefndar sem mögulegir kostir. Endanlegt val fer eftir einstaklingsbundnum þörfum, áhættuþáttum og búsetu fjölskyldunnar. Á sumum fæðingarstöðum kemur sérstaklega fram að makinn geti verið viðstaddur alla fæðinguna og eftir hana. Ef aðstæður breytast í fæðingunni eða þörf verður á frekari aðstoð getur þurft að flytja móður á sjúkrahús.
Fyrstu klukkustundirnar eftir fæðingu eru ætlaðar fjölskyldunni til að vera saman í ró og næði. Á Landspítala dvelur fjölskyldan yfirleitt á fæðingardeildinni í um tvær klukkustundir eftir fæðinguna. Fylgjan fæðist og svæðið kringum spöngina er skoðað. Barnið er yfirleitt lagt á brjóst, vigtað, mælt og skoðað af ljósmóður. Foreldrum er einnig boðið að barnið fái K-vítamín. Starfsfólk reynir að forðast að skilja móður og barn að á þessum fyrstu klukkustundum.
Friðhelgi einkalífsins er einnig hluti af stuðningnum. Landspítali segir að heimsóknir til kvenna í fæðingu og heimsóknir fyrstu klukkustundirnar eftir fæðingu séu ekki æskilegar nema sérstakar aðstæður kalli á annað. Spítalinn útskýrir að þessar fyrstu klukkustundir séu mikilvægar fyrir tengslamyndun foreldra og nýburans og fyrir upphaf brjóstagjafar. Sem stuðningsaðili getur þú hjálpað fjölskyldunni með því að tryggja henni þessa rólegu stund saman.
Næstu skref ráðast af því hvernig fæðingin gekk og hvernig fjölskyldunni líður. Eftir dvölina á fæðingardeildinni getur fjölskyldan flust yfir á sængurlegudeild, þar sem dvölin er yfirleitt frá 4 til 72 klukkustundum eftir aðstæðum. Flestar fjölskyldur geta síðan útskrifast í heimaþjónustu ljósmæðra. Ef fæðingin hefur gengið vel getur einnig verið mögulegt að útskrifast beint af fæðingardeild í heimaþjónustu ljósmæðra eftir fjögurra klukkustunda dvöl og skoðun barnalæknis á barninu.
Stuðningur þinn heldur áfram eftir fæðinguna. Fylgstu áfram með líðan maka þíns og barnsins, hjálpaðu til við dagleg verkefni og fylgdu leiðbeiningum ljósmóður og annars starfsfólks. Nákvæmt fyrirkomulag eftir fæðinguna fer eftir fæðingarstað og aðstæðum fjölskyldunnar. Spyrðu því starfsfólkið sem annast ykkur ef eitthvað er óljóst.
Það sem þú þarft að gera
- 1Ræddu við maka þinn um hvernig hann vill að þú styðjir sig í fæðingunni.
- 2Vertu nálægt og sýndu ró, hlýju og hvatningu.
- 3Hjálpaðu maka þínum að skipta um stellingar eða nota þær leiðir til að auka vellíðan sem hann kýs.
- 4Bjóddu hagnýta aðstoð, svo sem drykki, ís eða kaldan bakstur.
- 5Biddu starfsfólk fæðingardeildarinnar um að útskýra allt sem þú eða maki þinn skiljið ekki.
- 6Hjálpaðu til við að koma óskum maka þíns á framfæri við starfsfólkið.
- 7Tryggðu fjölskyldunni ró og næði fyrstu klukkustundirnar eftir fæðinguna.
- 8Fylgdu leiðbeiningum ljósmóður um það sem tekur við eftir fæðinguna.
Spurningar sem foreldrar spyrja
Get ég verið hjá maka mínum alla fæðinguna?
Hvað get ég gert ef maka mínum líður illa eða er óþægilega viðkomandi?
Hvað geri ég ef ég skil ekki hvað starfsfólk fæðingardeildarinnar er að gera?
Geta fjölskylda og vinir komið í heimsókn strax eftir fæðinguna?
Hvað gerist eftir fyrstu klukkustundirnar?
Þessi leiðarvísir er almenn fræðsla, ekki ráðgjöf um þínar aðstæður. Reglur, kostnaður og frestir breytast — kannaðu opinberu heimildina áður en þú bregst við.
Vagga er upplýsinga- og skipulagsaðstoð. Hún kemur ekki í stað opinberrar stjórnsýslu, heilbrigðis-, lögfræði-, fjármála- eða læknisráðgjafar. Staðfestu alltaf fresti og kröfur hjá viðkomandi íslenskum stjórnvöldum eða sérfræðingum. Lesa meira →