Um hvað ættum við að ræða áður en barnið fæðist?

Það breytir daglegu lífi ykkar beggja að verða foreldrar. Heilsuvera lýsir meðgöngunni sem tímabili mikilla tilfinningalegra, félagslegra, fjárhagslegra og líkamlegra breytinga sem krefjast aðlögunar. Þessar nýju aðstæður geta haft áhrif á samskipti para og sumum reynist auðveldara að takast á við breytingarnar en öðrum.

Gott er að ræða fæðingarorlofið tímanlega. Á Íslandi á hvort foreldri sjálfstæðan rétt til sex mánaða fæðingarorlofs og má framselja allt að sex vikum af réttinum til hins foreldrisins. Hægt er að skipta orlofinu niður í tímabil eða taka það samhliða lægra starfshlutfalli ef það er samið við atvinnurekandann. Þið getið byrjað á því að ræða hvernig hvort ykkar vill helst verja tímanum heima með barninu og hvernig það samræmist vinnunni.

Fyrstu mánuðirnir geta einnig breytt því hvernig þið skiptið með ykkur næturvöktum og umönnun barnsins. Dagleg rútína fer eftir barninu og aðstæðum fjölskyldunnar. Fyrir fæðinguna er gott að ræða hvernig þið viljið skipta með ykkur verkunum þegar annað ykkar hefur átt erfiða nótt. Ræðið meðal annars gjafir, svæfingu, þvott, matargerð, innkaup og önnur dagleg verkefni. Góð áætlun er sveigjanleg og hægt er að breyta henni þegar þið sjáið hverjar raunverulegar þarfir barnsins og ykkar beggja eru.

Fjármálin eru annað mikilvægt umræðuefni fyrir fæðinguna. Meðganga og fæðing geta haft fjárhagslegar breytingar í för með sér og opinberar íslenskar upplýsingar staðfesta að greiðslur í fæðingarorlofi geta tekið mið af tekjubreytingum, greiðslum frá atvinnurekanda og breytingum á fyrirhuguðu orlofstímabili. Samkvæmt núverandi upplýsingum um greiðslur eru mánaðarlegar greiðslur reiknaðar út frá meðalheildarlaunum á viðmiðunartímabilinu og geta einnig tekið mið af öðrum greiðslum. Skoðið því saman hvaða tekjur þið eigið von á í fæðingarorlofinu í stað þess að gera ráð fyrir að aðstæður ykkar verði þær sömu.

Það getur verið auðveldara að takast á við heimsóknir ef þið hafið rætt þær fyrirfram. Landspítali ráðleggur að heimsóknir í kringum fæðingu séu skipulagðar í samráði við foreldrana og að hægt sé að takmarka þær. Spítalinn segir einnig að ekki sé æskilegt að fá gesti meðan á fæðingu stendur eða fyrstu klukkustundirnar eftir hana. Fyrirkomulag heimsókna eftir það fer eftir deildinni. Áður en barnið fæðist getið þið rætt hverja þið viljið hitta, hvenær þið viljið taka á móti gestum og hvernig hvort ykkar getur látið vita að þið þurfið frið og ró.

Verkaskiptingin á heimilinu getur breyst án þess að annað ykkar hafi sérstaklega óskað eftir því. Heilsuvera bendir á að meðganga geti haft áhrif á samskipti para og að áherslur þeirra geti í auknum mæli beinst að einkalífinu. Það er góð ástæða til að ræða hvað hvort ykkar væntir af hinu. Samtalið ætti ekki aðeins að snúast um umönnun barnsins. Ræðið líka matargerð, þrif, innkaup, tíma hjá heilbrigðisstarfsfólki, samskipti við fjölskylduna og þau verkefni sem auðvelt er að gleyma.

Ólíkar væntingar eru eðlilegar. Heilsuvera segir að verðandi foreldrar geti fundið fyrir blöndu af gleði, áhyggjum, kvíða, ánægju og tilhlökkun. Einnig geta komið upp efasemdir um hvort maður sé tilbúinn að verða foreldri eða hvort tímasetningin sé rétt. Foreldrar hafa ekki alltaf sömu hugsanir eða tilfinningar og markmiðið er því ekki að láta ykkur líða eins. Mikilvægast er að ræða þarfir og væntingar hvors annars.

Samtöl ykkar á milli geta einnig hjálpað við undirbúning fyrir fæðinguna. Heilsuvera mælir með því að verðandi foreldrar ræði líðan sína, væntingar og óskir. Í meðgönguverndinni gefst tækifæri til að spyrja spurninga og ræða þessi atriði við ljósmóður. Einnig getur verið hægt að fá sérstakan viðtalstíma ef þörf er á ítarlegri umræðu. Þið getið nýtt þessi samtöl til að ákveða hvers konar stuðningur myndi hjálpa ykkur í fæðingunni og eftir hana.

Einföld áætlun getur dregið úr álagi. Skrifið niður þær ákvarðanir sem þið eruð þegar sammála um, spurningarnar sem þið hafið enn og það sem þið ætlið að ákveða síðar. Hafið áætlunina sveigjanlega. Fyrsta verkaskiptingin þarf ekki að verða varanleg. Mikilvægast er að bæði foreldrin viti hvað hefur verið rætt og geti óskað eftir breytingum þegar aðstæður breytast.

Leitið faglegrar aðstoðar ef erfiðleikar hafa áhrif á daglegt líf. Heilsuvera segir að það geti verið eðlilegt að finna stundum fyrir depurð og tilfinningalegum breytingum á meðgöngu. Ef erfiðar tilfinningar vara lengi og hafa áhrif á daglegt líf ætti að leita til ljósmóður eða læknis. Ef þið hafið miklar áhyggjur af fæðingunni er einnig hægt að ræða líðan ykkar, óskir og væntingar í meðgönguverndinni.

Spurningar sem foreldrar spyrja

Opinberar heimildir

• Breytingar á meðgöngu ↗

Síðast yfirfarið: 29. september 2026